Çfarë janë tumoret e hipofizës?
Tumoret e hipofizës zhvillohen në gjëndrën e hipofizës, një gjëndër që prodhon hormone përgjegjëse për rritjen dhe funksionet e gjëndrave të tjera në trup. Këto hormone përfshijnë:
- Prolaktina: rregullon sekretimin e qumështit nga gjiri.
- Hormoni adrenokortikotrop (ACTH): rregullon prodhimin e hormoneve glukokortikoide nga gjëndrat mbi-veshkore.
- Hormoni i rritjes (GH): rregullon rritjen e trupit.
- Hormoni stimulues i tiroides (TSH): rregullon prodhimin e hormoneve nga tiroidja.
- Hormoni luteinizues (LH) dhe hormoni folikul-stimulues (FSH): rregullojnë aktivitetin e vezores tek femrat dhe testikujt tek meshkujt.
Llojet e tumoreve të hipofizës
Në shumicën e rasteve, tumoret e hipofizës janë beninje (adenoma), që rriten ngadalë dhe nuk përhapen në organe të tjera. Në raste të rralla, adenoma mund të jetë invazive dhe të rritet në indet përreth gjëndrës së hipofizës. Tumoret malinje të gjëndrës së hipofizës janë shumë më pak të shpeshta dhe mund të japin metastaza në pjesë të tjera të sistemit nervor ose në organe të tjera.
Nëse keni një tumor, gjëndra juaj e hipofizës mund të prodhojë shumë hormone, duke rezultuar në çrregullime të tjera. Tumoret që sekretojnë hormone quhen hiperfunksionues, ndërsa ato që nuk prodhojnë hormone quhen jo-hiperfunksionues.
Simptomat
Është thelbësore të shkoni te mjeku në prani të:
- Dhimbjeve të kokës.
- Shqetësimeve të shikimit.
- Të përzierave ose të vjellave (për shkak të zmadhimit të tumorit në gjëndrën e hipofizës).
- Simptomeve të shkaktuara nga prodhimi i tepërt i hormoneve, si p.sh.:
- Akumulim dhjami në fytyrë, shpinë dhe gjoks, me humbje të masës muskulore në krahë dhe këmbë (sëmundja e Cushing).
- Deformime fizike dhe fizionomike, me duar dhe këmbë më të mëdha se normalja (akromegalia).
- Ndërprerje e ciklit menstrual për shkak të rritjes së nivelit të prolaktinës.
Diagnoza
Mjeku do të përshkruajë analiza për të përcaktuar nivelet hormonale në gjak dhe urinë. Gjithashtu, mund të kërkohen ekzaminime si CT ose rezonancë magnetike bërthamore (MRI).
Klasifikimi i tumoreve të hipofizës
- Mikroadenoma: Tumore me diametër më të vogël se 1 cm.
- Makroadenoma: Tumore me diametër më të madh se 1 cm.
- Tumoret sekretuese të ACTH: Prodhojnë hormon adrenokortikotrop, që çon në sëmundjen e Cushing.
- Tumoret që sekretojnë prolaktinë: Prodhojnë prolaktinë dhe mund të shkaktojnë sekretimin e qumështit dhe ndërprerjen e menstruacioneve edhe në mungesë të shtatzënisë.
- Tumoret që sekretojnë GH: Prodhojnë hormonin e rritjes.
- Tumoret sekretuese të TSH: Prodhojnë hormonin tirotrop, dhe mund të nxisin humbje peshe, rritje të rrahjeve të zemrës, shqetësime të gjumit, nervozizëm.
- Tumoret jo-hiperfunksionale: Nuk prodhojnë hormone.
- Përsëritje: Tumori kthehet pas trajtimit.
Trajtimi
Opsionet terapeutike për tumoret e hipofizës përfshijnë:
- Kirurgjia: Llojet kryesore të operacionit janë hipofizektomia transsfenoidale dhe kraniotomia.
- Radioterapia: Përdor rrezatim me frekuencë të lartë për të shkatërruar qelizat e kancerit dhe për të zvogëluar madhësinë e tumorit.
- Terapia mjekësore: Konsiston në dhënien e barnave për të bllokuar prodhimin e tepërt të hormoneve nga tumori.
- Kimioterapia: Shkatërron qelizat tumorale nëpërmjet administrimit të barnave.
Trajtimi sipas fazës
- Tumoret që sekretojnë ACTH: Kirurgji, radioterapi, terapi mjekësore.
- Tumoret që sekretojnë prolaktinë: Terapi mjekësore, kirurgji, radioterapi.
- Tumoret që sekretojnë GH: Kirurgji, radioterapi, terapi mjekësore.
- Tumoret sekretuese të TSH: Kirurgji, radioterapi, terapi mjekësore.
- Tumoret jo-hiperfunksionale: Kirurgji, radioterapi.
- Karcinomat e hipofizës: Kirurgji, radioterapi, kimioterapi.
Tumoret e përsëritura të hipofizës
Trajtimi varet nga lloji i kancerit, trajtimi që pacienti ka marrë tashmë dhe faktorë të tjerë si gjendja e përgjithshme shëndetësore. Onkologu mund të propozojë radioterapi ose pjesëmarrje në studime klinike për trajtime të reja.